Filosofie
drs. Nelleke Canters

Simone Weil

Simone Weil: wars van iedere kamergeleerdheid.
Simone Weil (overleden in 1943 op 34-jarige leeftijd) is een van de meest fascinerende filosofen van de 20e eeuw.
Zij is niet alleen filosoof, maar ook politiek activist en spiritueel denker. Ze schrijft haar werk tegen de achtergrond van het communisme, de opkomst van het facisme en de Tweede Wereldoorlog.

Vooral de laatste tien jaar is er een opvallende herwaardering van Weils werk gaande.
De redenen? Deze zijn divers, maar de belangrijkste is: Weil ‘doet wat ze zegt’ en ze duldt geen scheiding tussen theorie en praktijk. Dit zien we terug in haar levenshouding.

Om meer zicht te krijgen op de ervaringen van zinloosheid in de arbeid, die met name de fabrieksarbeider in zijn werk dagelijks ervaart, gaat ze zelf in een fabriek werken en trekt ze naar het platteland. Ze wil begrijpen hoe het leven en lot van plattelandsarbeiders en stedelijk proletariaat er werkelijk uitziet. Ze is zeer begaan met het lot van de arbeidersklasse. Ze trekt zich het lijden van de armen door honger en ontbering zo erg aan dat zij zelf nauwelijks wil eten. Haar gezondheid lijdt daar zwaar onder en dat zou haar vroegtijdige dood in 1943 hebben veroorzaakt.

Simone Weil vraagt zich af hoe het komt dat de mens uit de 20e eeuw zo van zichzelf en van de anderen is vervreemd? Zij stelt dat de moderne mens “ontworteld” is als gevolg van oorlog, maar ook door de toenemende macht van geld en de verloren band met traditionele leefgemeenschappen.

Als een van de weinigen onderkent zij al in de vroege dertiger jaren van de 20e eeuw het opkomend fascisme dat slinks gebruik weet te maken van de onrust in een ‘ontwortelde samenleving’

Ook heden spreken we van een cultuurcrisis, van een ‘ontwortelde’ samenleving. Hiermee bedoelt men een samenleving waarin iedereen met zichzelf bezig is; de politiek gebruikt waarheid en leugen door elkaar om macht over haar burgers te verkrijgen; een samenleving waarin de social media een macht op zichzelf is die iedereen ‘onderwerpt’ aan de dwang van het systeem om te consumeren.

Nooit eerder was de mens zo kwetsbaar m.b.t. zijn menselijke waardigheid als in onze huidige tijd. Simone Weil’s pleidooi voor menselijke waardigheid is de reden waarom haar filosofie heden zo in de belangstelling staat.

De docente Nelleke Canters zal ons voorzien van ondersteunende teksten bij deze cursus.